prijsDifferentiatie

Prijsdifferentiatie is het prijsbeleid waarbij dezelfde goederen of diensten tegen verschillende prijzen aan verschillende kopers of markten worden aangeboden. Het doel is de vraag beter af te stemmen op betalingsbereidheid en zo omzet en winst te maximaliseren. Prijsverschillen hangen samen met locatie, tijd, aankoopkanaal en klantkenmerken.

Er bestaan verschillende vormen van prijsdifferentiatie. Geografische prijsdifferentiatie hanteert verschillende prijzen per regio of land. Temporal prijsdifferentiatie maakt gebruik van seizoenen, dagen of tijdstippen waarop goederen of diensten worden afgenomen. Klantgerichte differentiatie houdt in dat prijzen verschuiven op basis van kenmerken van kopers, zoals leeftijd, lidmaatschapsstatus of koopgedrag (ook wel prijsdiscriminatie genoemd in de economische literatuur). Product- of bundeldifferentiatie biedt varianten of samenstellingen tegen verschillende prijzen. Daarnaast is er volume- of drempel differentiatie, waarbij korting afhankelijk is van afnamevolume of loyaliteit.

Voorbeelden zijn vliegtickets die duurder zijn kort voor vertrek en goedkoper bij vroegtijdige boeking; software en digitale diensten met regionaal verschillende prijzen; student-, senior- of loyaliteitskortingen; bundels met meerdere producten; en dynamische prijzen bij detailhandel, reizen of ride-hailingdiensten, waarbij de prijs varieert met de mate van vraag en beschikbaarheid.

Voordelen van prijsdifferentiatie zijn een betere benutting van capaciteit, hogere omzet en een betere afstemming op betalingsbereidheid. Nadelen zijn perceptie van oneerlijkheid, risico op misbruik of arbitrage en complexiteit in prijsstelling en naleving van regelgeving. De toepassing verschilt per sector en jurisdictie.

Economisch gezien kan prijsdifferentiatie bijdragen aan efficiënte markten door prijselasticiteit te benutten; juridisch en ethisch is de toepassing afhankelijk van wetgeving en consumentenbescherming.