opstapelt

Opstapelt is een Nederlandse woordvorm die afkomstig is van het werkwoord opstapelen, wat betekent: zich opstapelen of zich ophopen. Het begrip wordt gebruikt om zowel fysieke ophoping als figuurlijke groei van hoeveelheden of problemen te beschrijven. In standaard Nederlands wordt opstapelen als separabel werkwoord beschouwd; de gebruikelijke vorm in de tegenwoordige tijd is dan stapelt op (ik stapel op, hij stapelt op, wij stapelen op, zij stapelen op). De notie van opstapelen valt dus samen met het proces van ophoping, waarbij elementen zich stapelend opstapelen.

Etymologie en betekenis. Het voorvoegsel op- geeft vaak een richting of toename aan, terwijl stapelen het werkwoord is voor het stapelen of stapelen tot een geheel. Het woord komt uit het Middelnederlandse stapelen en verwante Germaanse talen, waar stapel verwijst naar een hoop of stapel goederen. Opstapelen kan zowel letterlijk als figuurlijk worden opgevat: bijvoorbeeld een fysieke hoop afval of documenten die zich ophopen, maar ook emoties of problemen die zich ophopen en druk veroorzaken.

Grammatica en gebruik. In literaire en alledaagse teksten komt vaak de vorm stapelt op voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Voorbeelden: De rommel stapelt zich op in de hoek. De schulden stapelen zich op naarmate de tijd verstrijkt. Het werk stapelt zich op naarmate de deadline nadert. In sommige informele of niet-standaard tekstraden kan men ook de samengetrokken vorm tegenkomen, maar de normative form is stapelt op.

Zie ook: stapelen, ophopen, ophoping.