onderkiezen

Onderkiezen zijn de molaren in de onderkaak van de permanente gebitsreeks. In elk onderkwadrant bevinden zich doorgaans drie onderkiezen: de eerste molaar, de tweede molaar en de derde molaar, ook wel de verstandkiezen genoemd. Samen vormen ze zes onderkiezen in een volledig blijvend gebit; bij sommige mensen ontbreken een of meerdere derde molaren.

Anatomie en ligging: Onderkiezen bevinden zich achter de premolaren in de onderkaak. Ze hebben meestal twee wortels en een brede kauwvlakte met meerdere cusps, waardoor ze efficiënt voedsel kunnen malen. De morfologie varieert per tand en per persoon, wat invloed heeft op de kauwfunctie en occlusie.

Ontwikkeling en eruptie: De eerste onderkiezen komen doorgaans door tussen 6 en 7 jaar; de tweede tussen 11 en 13 jaar; de derde molaren tussen 17 en 25 jaar. De eruptie kan variëren en derde molaren komen soms laat of helemaal niet door; ze kunnen ook impacteren achter het tandvlees of bot.

Functie en klinische relevantie: De onderkiezen leveren een belangrijke bijdrage aan het malen en pletten van voedsel en vormen samen met de bovenkaakmolaren de kracht achter de kauwfunctie. Klinisch kunnen ze last geven bij cariës op het kauwvlak, wortelkanaalbehandelingen vereisen of, bij verstandskiezen, voor problemen zoals impactie, ontsteking of ruimtegebrek zorgen. Restauratie, extractie of orthodontische behandeling kunnen noodzakelijk zijn om de occlusie te herstellen.