kansgewicht

Kansgewicht, letterlijk het gewicht van een kans, is een term die in statistiek en kansrekening wordt gebruikt om een niet-negatief factor toe te kennen aan een specifieke uitkomst of aan een groep uitkomsten. Het geeft de relatieve invloed, prioriteitsniveau of frequentie van die uitkomst weer binnen een probabilistisch model waarin uitkomsten niet gelijkwaardig bijdragen aan het resultaat.

In een finite set van uitkomsten i met waarden x_i en basisprobabiliteiten p_i kan een kansgewicht w_i worden gebruikt om een gewogen probabilistische verdeling te vormen. Een veel voorkomende aanpak is p_i' = w_i p_i / sum_j w_j p_j, waarbij de gewichten de relatieve aantrekkelijkheid of kans kunnen aanpassen. Voor het berekenen van een gewogen gemiddelde van waarden x_i met gewichten w_i wordt meestal x_bar = (sum_i w_i x_i) / (sum_i w_i).

Toepassingen van kansgewichten zijn onder andere importance sampling in Monte Carlo-methoden, waarbij samples hergewogen worden met w(x) = p(x) / q(x) om een doelverdeling te benaderen. Ook in besluitvorming en risicobeoordeling spelen kansgewichten een rol, omdat uitkomsten met een grotere impact of groter nut zwaarder kunnen meetellen. In ensembles of modelgemiddelden kunnen modellen worden gewogen op basis van kansgewichten om tot een betere gecombineerde voorspelling te komen.

De exacte interpretatie en normalisatie van kansgewichten hangen af van de context en gebruikte conventies. Ze vertegenwoordigen zelf geen probabilities, maar dienen als modifiers die berekeningen met probabilities of uitkomsten beïnvloeden. Het concept maakt het mogelijk om subjectieve oordelen, uiteenlopende consequenties of bias in steekproeven in kwantitatieve analyses te verwerken.