impactevaluering

Impactevaluering is een systematische benadering om de effecten van een programma, project of beleidsmaatregel te meten en te begrijpen. Het doel is om causale conclusies te trekken over wat de interventie heeft opgeleverd, voor wie en onder welke omstandigheden, en om te leren welke onderdelen werken en welke niet. In tegenstelling tot louter proces- of outputevaluaties kijkt impactevaluering naar wat er daadwerkelijk verandert ten gevolge van de interventie, door een counterfactual te benaderen: wat zou er zonder de interventie zijn gebeurd?

Methoden en ontwerpen: verschillende benaderingen worden gecombineerd. Experimentele ontwerpen zoals randomised controlled trials (RCTs) leveren sterke garanties voor causaliteit wanneer praktische en ethische voorwaarden dit toelaten. Quasi-experimentele methoden zoals difference-in-differences, regressie discontinuity en instrumentele variabelen worden gebruikt wanneer randomisatie niet mogelijk is. Daarnaast worden vaak kwalitatieve en mixed-methods technieken ingezet om mechanismen, context en onbedoelde effecten te begrijpen.

Data en voorbereiding: een theorie van verandering (theory of change) helpt bij het formuleren van hypothesen en relevante indicatoren. Het opzetten van baseline- en follow-up-metingen, het registreren van implementatiefouten en het controleren van bias is cruciaal voor betrouwbare conclusies. Analyse en rapportage verduidelijken onzekerheden en geven beleidsimplicaties aan.

Uitdagingen en overwegingen: attributie aan de interventie, externe validiteit, attritie, selectiebias, data-kwaliteit en kosten kunnen de interpretatie beperken. Ethische overwegingen omvatten informed consent, privacy en mogelijke schade bij deelnemers.

Toepassingen en nut: impactevalueringen worden ingezet door overheden, onderzoeksinstellingen en ngo's om verantwoording af te leggen, financiering te verantwoorden en leerprocessen te stimuleren. Een transparante en reproduceerbare aanpak met duidelijke beperkingen draagt bij aan geloofwaardige conclusies.