ideële

Ideële is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat betrekking heeft op ideeën of idealen. Het wordt gebruikt om zaken te beschrijven die zijn gebaseerd op normative idealen of theoretische waarden, in tegenstelling tot wat praktisch haalbaar of feitelijk is. In gesprekken over politiek, ethiek, cultuur en filosofie verwijst ideëel vaak naar motieven, doelen of normen die men nastreeft op basis van wat men als beter of ethisch verantwoord beschouwt. Het woord kan zowel verwijzen naar abstracte principes als naar concrete aspiraties die men als ideaal beschouwt.

Etymologie en verwante termen: ideële is verwant aan ideeën en aan het zelfstandig naamwoord ideaal. De vorm ideëel (of ideële bijwoordelijke of adjectieve vormen) duidt de relatie aan met het idee of het ideaal. De spelling met diaerese (ideëel) geeft de uitspraak aan en komt in de standaardtaal voor; in combinate met een zelfstandig naamwoord wordt vaak de vorm ideële gebruikt, zoals in ideële motieven of ideële doelen.

Gebruik en connotaties: ideële taal wordt vaak gebruikt om onderscheid te maken tussen wat men nastreeft vanuit ideeën en normen versus wat feitelijk mogelijk of realistisch is. Daarmee kan ideële taal zowel positief (hoogstaande idealen) als kritisch worden ingezet, afhankelijk van context en toon. Veelvoorkomende uitdrukkingen zijn ideële motieven, ideële doelen, ideële beweging en ideële kritiek. In voorkomende gevallen kan ideële ook rijmen met ethische, maatschappelijke of intellectuele discussies over wat als ideaal wordt beschouwd.