groeihormonale

Groeihormonaal is een adjectief dat betrekking heeft op het groeihormoon (GH) en op de functies, regulatie en effecten daarvan in het menselijk lichaam. Het groeihormoon is een polypeptide geproduceerd door de voorste hypofyse en speelt een sleutelrol in groei, celreparatie en metabolisme. De term wordt gebruikt in medische en biologische discussies over hoe GH werkt en hoe het met andere hormonale systemen samenwerkt.

Fysiologie en regulatie: GH-afgifte wordt gereguleerd door hypothalamushormonen: groeihormon-releasing hormone (GHRH) stimuleert de vrijlating, terwijl somatostatine remt. De afgifte vertoont dag- en nacht-pieken, met verhoogde secretie tijdens diepe slaap. GH werkt indirect via IGF-1 (insuline-achtige groeifactor-1), geproduceerd vooral in de lever, dat op veel weefsels groeieffecten uitoefent. De signalering vindt plaats via JAK-STAT- en andere routes en beïnvloedt onder andere botgroei, spiermassa, collageenproductie en metabolisme. Daarnaast heeft GH directe metabole effecten, waaronder stimulatie van eiwitsynthese en lipolyse, en onder invloed van IGF-1 ook invloed op botten en kraakbeen.

Clinische aspecten: tekorten en overmaat kennen verschillende gezondheidsbeelden. GH-tekort bij kinderen leidt tot vertraagde groei en mogelijk een korte gestalte; bij volwassenen kan het tot veranderingen in vetverdeling, spiermassa en energie leiden. Overmatige GH kan acromegalie bij volwassenen veroorzaken en gigantisme bij kinderen. Diagnostiek omvat metingen van IGF-1 en GH-stimulatie- of suppressietesten, vaak aangevuld met beeldvorming van de hypofyse. Behandeling kan GH-vervanging zijn bij tekorten, en bij overmaat worden vaak medicamenteuze maatregelen, radiotherapie of chirurgie ingezet.

Toepassingen en debat: groeihormonaal onderzoek en therapie spelen een rol in endocrinologie, pediatrie en geriatrie, terwijl misbruik in sport en dopingrisico’s aandacht vragen voor ethische en gezondheidsproblemen.