cytoskeletfunctie

Het cytoskelet is een dynamisch netwerk van eiwitfilamenten in eukaryote cellen. Het bestaat uit drie hoofdtypes filamenten: actinefilamenten, mikrotubuli en intermediaire filamenten. Samen geven ze structuur aan de cel, bepalen ze de vorm en bieden ze mechanische sterkte. Actinefilamenten zijn dun en vormen de cortex van de cel, wat beweging en migratie mogelijk maakt. Mikrotubuli zijn stijf en fungeren als transportwegen voor organellen en vesikels; ze vormen ook het spindleapparaat tijdens deling. Intermediaire filamenten leveren extra mechanische weerstand en helpen de integriteit van kern en cytoplasma te behouden.

Het cytoskelet is continu dynamisch: polymerisatie- en depolymerisatieprocessen veranderen de vorm en organisatie. Motorproteïnen zoals myosine (langs actine) en kinesine en dyneïne (langs mikrotubuli) verplaatsen cargo door de cel, wat transport, endocytose en exocytose mogelijk maakt. Tijdens mitose en meiose speelt het spindleapparaat van mikrotubuli een cruciale rol bij chromosoomscheiding; bij cytokinese helpt een contractiele actine-ring bij het afsluiten van de dochtercellen.

In planten en sommige schimmels is het cytoskelet eveneens betrokken bij oriëntatie van celgroei en de positionering van celwandcomponenten. Daarnaast dragen cilia en flagella, die zijn afgeleid van mikrotubuli, bij aan celbeweging in verschillende organismen. Het cytoskelet is dus essentieel voor cellulaire vorm, beweging, organelpositionering en mechanische integriteit, en levert een fundament voor vele vitale processen.