celomgeving

Celomgeving, ook wel de micro-omgeving van een cel genoemd, verwijst naar de onmiddellijke omgeving van een cel, inclusief de extracellulaire vloeistof, het extracellulaire matrix (ECM) en de aangrenzende cellen. Het bepaalt in belangrijke mate hoe een cel zich gedraagt, overleeft en communiceert met andere cellen.

Belangrijke componenten van de celomgeving zijn onder meer de extracellulaire vloeistof, die interstitiële vloeistof bevat met ionen, zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen; en het extracellulaire matrix, een netwerk van vezels en moleculen zoals collageen en proteoglycanen dat structurele steun biedt en signaaltransductie beïnvloedt via adhesie-eiwitten zoals integrines en cadherines. Ook signaalmoleculen zoals groeifactoren, cytokinen en hormonen vormen een cruciaal onderdeel van de celomgeving. Bovendien spelen mechanical cues een rol, zoals de stijfheid, porositeit en krachten waaraan de omgeving onderhevig is, wat mechanotransductie mogelijk maakt en celgedrag beïnvloedt.

Functies van de celomgeving omvatten onder meer het bieden van structurele ondersteuning, reguleren van celdeling, differentiatie en overleving, en dienen als reservoir voor signalen die cellen aanzetten tot beweging of aanpassing. De omgeving beïnvloedt ook transportprocessen naar en van de cel en modificeert celladhesie en migratie, wat belangrijk is bij ontwikkeling, wondgenezing en weefselherstel.

In gezondheid en ziekte is de celomgeving een belangrijke factor; bijvoorbeeld de tumormicro-omgeving kan tumorprogressie en behandelingstoegang beïnvloeden, terwijl de niche van stamcellen het behoud en de differentiatie van deze cellen reguleert. Onderzoek gebruikt vaak in vitro modellen zoals co-cultures en ECM-gecoat substraten om deze omgeving te bestuderen en de signaalroutes te ontrafelen.