betaalbaarheidsdruk

Betaalbaarheidsdruk is een beschrijving van de druk die huishoudens ervaren wanneer de kosten van basisbehoeften, met name woninglasten, een aanzienlijk deel van het inkomen opeisen. De term wordt vooral gebruikt in de context van wonen, maar kan ook ontstaan bij zorg, onderwijs of energie. Een veelgebruikte maatstaf is het aandeel van het netto-inkomen dat aan woonlasten wordt besteed; wanneer dit aandeel de 30% tot 40% overschrijdt, spreekt men doorgaans van betaalbaarheidsdruk.

Oorzaken en context: betaalbaarheidsdruk ontstaat uit een combinatie van factoren die wonen betaalbaar maken of juist duurder. Belangrijk zijn stijgende woningprijzen en huren, beperkte woningvoorraad, en veranderende inkomensverhoudingen ten opzichte van inflatie. Ook ontwikkelingen zoals hogere hypotheekrentes en bouw- en grondkosten dragen bij. Regionale verschillen kunnen de druk sterk laten variëren tussen steden en landelijke gebieden.

Gevolgen en risico’s: langdurige betaalbaarheidsdruk kan leiden tot financiële stress bij huishoudens, minder spaargroei, uitgaven aan andere noodzakelijke voorzieningen of schuldopbouw. Het kan ook mobiliteit belemmeren, waardoor mensen minder kunnen verhuizen naar meer betaalbare opties. Kwetsbare groepen lopen mogelijk het grootste risico.

Beleid en aanpak: een effectieve reactie combineert aanbod- en vraagzijde maatregelen. Voorbeelden zijn het vergroten van de woningvoorraad, herziening van regelgeving rond bouwen en huren, gerichte huurtoeslag of sociale huisvesting, en beleid ter verbetering van energiebereikbaarheid om woonlasten te verlagen. Verantwoord gebruik van prijsregulering blijft onderwerp van debat.