applanatietonometrie

Applanatietonometrie is een methode om de intraoculaire druk (IOP) te meten door een deel van de cornea vlak te drukken. De methode werkt volgens het principe dat de druk van binnenuit evenredig is met de kracht die nodig is om een vast oppervlak op de cornea plat te drukken, meestal een cirkel met een diameter van 3,06 mm. De gemeten kracht wordt omgezet in IOP, uitgedrukt in mmHg. In de praktijk worden correcties toegepast voor eigenschappen van de cornea, zoals dikte en toestand van het hoornvlies, wat de interpretatie beïnvloedt.

Het meest gebruikte apparaat is de Goldmann applanatie-tonometer, gekoppeld aan een slit-lamp. Bij de meting wordt fluoresceïne gebruikt en door middel van een plat applanatie-prisma wordt een gebied van de cornea vlak gedrukt. De lezing van de intraoculaire druk vindt plaats wanneer de fluoresceïne-mires juist contact maken en vlak blijven; de aflezing gebeurt in mmHg. Deze methode wordt beschouwd als de gouden standaard in klinische glaucomameting en -monitoring.

Voordelen zijn onder meer hoge nauwkeurigheid en brede acceptatie als referentiemethode in oogzorg. Nadelen betreffen de gevoeligheid voor corneale kenmerken zoals centrale dikte en status (bijv. oedemen), en de behoefte aan lokale anesthesie en stabiele patiëntshouding. De meting vereist een verstandige uitvoering en correcte instrumentatie.

Daarnaast bestaan varianten en alternatieven, zoals Perkins-applanatie-tonometer (handheld), en non-contact tonometrie (luchtstoot) die geen contact maakt met het oog. Deze laatste optie kan handig zijn bij kinderen of onrustige patiënten, maar levert doorgaans minder nauwkeurige metingen vergeleken met Goldmann-applanatie-tonometrie.