afweken

Afweken is een term in het Nederlands die kan verwijzen naar verschillende concepten, afhankelijk van de context. In de basis is afweken gerelateerd aan het werkwoord afwijken, wat betekent “afhaken van” of “niet volgen wat verwacht wordt”. De infinitief is afwijken; de stam is wijk-. De tegenwoordige tijd wordt vervoegd als ik wijk af, jij wijkt af, hij zij het wijken af, wij wijken af, jullie wijken af, zij wijken af. De verleden tijd is week af (hij week af) en de voltooid verleden tijd is afgeweken. In standaard spelling wordt afweken als enkel woord niet gebruikt in de tegenwoordige tijd, omdat het formeel gespeld is als twee woorden: wijken af.

Betekenis en gebruik. In plannings- en analysesituaties verwijst afwijken naar het verschil tussen wat was gepland en wat feitelijk is gebeurd. In statistiek of kwaliteitszorg spreken we vaak van afwijking of afwijkingen, waarmee men de mate van verschil ten opzichte van een norm of verwachting aanduidt. Veelvoorkomende formuleringen zijn: “De uitkomst wijkt af van de verwachting” of “Er zijn afwijkingen ten opzichte van het plan.” De term afwijking (en meervoud afwijkingen) is gangbaar en preciezer dan de formele vorm afwijken.

Afweken als zelfstandig begrip komt in sommige contexten voor als informeel gebruik om afwezigheid of afwezigheden aan te geven, bijvoorbeeld in organisatorische notities. In die gevallen is het gebruik minder standaard dan woorden als afwezigheid of absentie. In officiële teksten wordt meestal gekozen voor de meer concrete termen.

Zie ook: afwijken, afwijking, afwijkingen, afwezigheid, afwezigheden.