Vroegemoderne

Vroegemoderne is een historiografische term die gebruikt wordt om de transitieperiode te beschrijven tussen de late Middeleeuwen en het begin van de vroegmoderne tijd. In Europese overzichten ligt deze periode doorgaans between circa 1450 en circa 1789, hoewel de precieze grenzen per regio en historicus verschillen. De term wijst op een verschuiving van middeleeuwse structuren naar nieuwe instituties, zoals centralisatie van de macht, de opkomst van drukwerk en een groeiende wereldwijde verbondenheid.

Politiek en bestuur ondergingen ingrijpende veranderingen: vorsten centraliseerden macht, administratieve systemen en wetgevende procedures werden professioneler en staande legers kregen een grotere rol. Steeds meer gebieden ontwikkelden zich tot geconsolideerde staten met centraal bestuur en fiscale infrastructuur. Ook stedelijke elites en adel pasten hun machtsverhoudingen aan in het opkomende staatssysteem.

Religie speelde een centrale rol: de Reformatie van de 16e eeuw leidde tot splitsing in kerken, Confessionele verschillen en langdurige religieuze conflicten. De contrareformatie en latere tolerantiebeleid beïnvloedden politiek, onderwijs en sociale verhoudingen in heel Europa.

Intellectueel en cultureel maakte de periode een lange overgang mee van de late Renaissance naar de wetenschappelijke revolutie. Copernicus, Galilei, Kepler en Newton markeerden een nieuw wereldbeeld; drukpers en cartografie bevorderden kennisverspreiding en ontdekkingsreizen vergrootten de globale oriëntatie.

Economisch en sociaal clip: langeafstandshandel, kolonialisme en mercantilisme vergrootten wereldhandel; opkomst van vroege vormen van kapitalisme en urbanisatie veranderden arbeidsmarkten en leefpatronen. Alfabetisering en onderwijsuitbreiding namen toe, wat de sociale structuur en cultuur beïnvloedde.

Het einde van de 18e eeuw markeert vaak een overgang naar moderniteit, met Verlichting en revolutionaire bewegingen die de Grundlagen leggen voor hedendaagse politiek en samenleving.