Vrijelevende

Vrijelevende is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat “vrij levend” betekent. In biologie en ecologie wordt het gebruikt voor organismen die zelfstandig in de natuurlijke omgeving leven en niet in gevangenschap worden gehouden, niet gedomesticeerd zijn en niet afhankelijk zijn van een gastheer. Het term geeft een contrast met door mensen gehouden, gekweekte of parasitaire levenswijzen.

De term vindt toepassing in verschillende domeinen. In de zoologie verwijst het naar dieren die in het wild voorkomen en niet in culturen of boerderijen worden gehouden. In de botanie kan het verwijzen naar planten die groeien zonder menselijke cultivering of onderhoud. In de microbiologie beschrijven vrijlevende bacteriën organismen die zelfstandig kunnen leven in bodem, water of sediment, in tegenstelling tot endosymbiotische of intracellulaire bacteriën. In de visserij- en aquacultuurcontext wordt ook gesproken van vrijlevende vissoorten die in natuurlijke wateren voorkomen, in tegenstelling tot gekweekte soorten.

Etymologisch is vrijelevende afgeleid van vrij (onafhankelijk, niet gebonden) en levende (levend). De term wordt vaak gebruikt om een levensstijl of ecologische niche aan te duiden, waarbij organismen geen eenzijdige afhankelijkheid van een gastheer of menselijke interventie hebben. Verwante concepten zijn wilde of in het wild levende organismen, tegenover domesticeerde of gekweekte populaties; tegenpolen zijn onder meer parasiet of endosymbiont. Zie ook: wilde fauna en flora, parasiet en endosymbiont.