Verkokering

Verkokering is het thermochemische proces waarbij koolstofrijke materialen bij afwezigheid van zuurstof worden verwarmd om vluchtige componenten af te scheiden, zodat een vast koolstofrijk residu achterblijft, Coca called coke. De term verwijst naar twee hoofdcontexten: metallurgische cokeproductie en vertraagde coking in de olie-industrie.

Bij metallurgische cokeproductie wordt steenkool in ovens verhit tot rond de 1000°C zonder luchttoegang. Door de verhitting worden vluchtige bestanddelen vrijgegeven en uit de kooltstof verdreven, waarna een stevige coke achterblijft. De vrijkomende bijproducten bestaan uit gas en teer, die verder worden verwerkt of als brandstof dienen. De geproduceerde coke fungeert als reductiemiddel in hoogovens voor de ijzerindustrie en moet voldoen aan specifieke mechanische en verbrandings-eigenschappen.

Naast coke blijven bijproducten over, waaronder gasvormige bijproducten (coke gas) en koolteer (coal tar), evenals andere chemicaliën die in de chemische industrie worden verwerkt. De procesinstallaties vereisen gasreiniging, olieverwerking en milieucontrole vanwege emissies en geur- en stofbelasting.

Vertraagde coking is een proces in olie- en raffinage-installaties. Daar worden zware residuen (vacuum-residue) verwarmd tot ongeveer 480–520°C en vervolgens in coke-drums gehouden, zodat thermische cracking en deposition van vaste coke plaatsvinden. Het resultaat is consisten van coke plus vloeibare of gasvormige fracties zoals naphtha, gasolie en diesel die verder in de raffinage worden verwerkt.

Historisch gezien speelde verkokering een cruciale rol in de overgang van houtskool- naar steenkool- en later in de chemische industrie. Moderne toepassingen variëren van ijzerertsreduktie tot raffinageprocessen, met aandacht voor milieu- en veiligheidsrisico’s.

Zie ook: coke, raffinering, koolwaterstoffen.