Tandvorm

Tandvorm is een Nederlands begrip dat letterlijk “tooth form” betekent en gebruikt wordt om een profiel te beschrijven met tanden of tandachtige uitsteeksels. Het is geen vaste vakterm op zichzelf, maar komt in verschillende disciplines voor om een serrate of tanden­achtige vorm aan te duiden.

In de tandheelkunde verwijst tandvorm naar de morfologie van tanden en de cuspata, oftewel de knobbels en groeipunten op kroon en occlusie. Het begrip kan worden toegepast bij beschrijvingen van de vorm van snijtanden, hoektanden en kiezen en van hoe tanden in een beet op elkaar passen. De term wordt doorgaans uitgewerkt met nadere specificaties, afhankelijk van de context en het gewenste detailniveau.

In de botaniek beschrijft tandvorm de rand van bladeren of andere plantonderdelen die tanden heeft. Een dentate of serrate rand wordt als tandvormig gekenmerkt. Ook wordt de term gebruikt voor andere tandachtige kenmerken op planten, zoals uitsteeksels of oppervlakken met een getande structuur.

In de werktuigbouw en productie duidt tandvorm op het profiel van tanden op tandwielen, raderen of zaagtanden. Het ontwerp van de tandvorm bepaalt de krachtoverbrenging, het contactvlak en de slijtage-eigenschappen. Veelvoorkomende tandvormen zijn onder meer het involute-profiel voor moderne tandwielen; oudere cycloïdale of andere profileringen komen nog voor in gespecialiseerde toepassingen.

Etymologie: tandvorm is afgeleid van tand (tooth) en vorm (form). Het begrip wordt in verschillende vakgebieden verder gespecificeerd met aanvullende descriptoren, zoals tandvorm van een kies, tandvormige rand of tandvormige snede. See also: tandwiel, serratie, dentate margin.