Stemaandoeningen

Stemaandoeningen zijn aandoeningen waarbij de stemkwaliteit, -toon of -functie is aangetast. Ze kunnen functioneel, organisch of neurologisch van aard zijn en variëren in oorzaak, ernst en behandelingsopties.

Functionele stemstoornissen ontstaan vaak door overmatig of verkeerd stemgebruik, gespannen ademhaling of een onjuiste stemvoering. Voorbeelden zijn heesheid door stemmisbruik en functionele dysfonie van de stemplooien. Organische aandoeningen zijn aantastingen van de stemplooien zelf of van het strottenklep, en omvatten knobbels, poliepen, cysten, littekens en Reinke-oedeem. Chronische laryngitis en refluxgerelateerde veranderingen komen eveneens voor. Neurologische stoornissen betreffen afwijkingen in de zenuwcontrole van de stem, zoals verlamming van de stemplooien of spasmodische dysfonie.

Symptomen variëren, maar veel voorkomende verschijnselen zijn heesheid, veranderingen in stemkleur of -omvang, vermoeidheid bij spreken, frequent hoesten of keelgevoel, en bij sommige aandoeningen pijn of een globusgevoel in de keel.

Diagnostiek omvat een anamnese en inspectie van het strottenhoofd met laryngoscopie of stroboscopie, aangevuld met akoestische stemmetingen en eventueel beeldvorming of slikonderzoek.

Behandeling is afhankelijk van de oorzaak. Functionele stoornissen worden meestal behandeld met stemtherapie door een logopedist en aanpassing van spreekgewoonten. Organische aandoeningen kunnen chirurgie vereisen (bijv. knobbels of poliepen verwijderen) en/of injecties. Neurologische aandoeningen worden behandeld met medicatie, botulotoxine-injecties of andere interventies, aangevuld met langdurige stemtherapie.

Prognose varieert; vroegtijdige diagnose en behandeling verbeteren de kans op herstel. Preventie richt zich op gezonde stempraktijken, voldoende hydratatie en vermijden van irriterende stoffen zoals roken.