Scheutvorming

Scheutvorming is het proces waarbij uit aanwezige knoppen op planten nieuwe scheuten ontstaan. Scheuten zijn jonge stengels die zich kunnen ontwikkelen tot takken of toekomstige hoofdstammen en zo de vertakking en vorm van het gewas bepalen. Het fenomeen maakt deel uit van de vegetatieve groei en beïnvloedt de kroonvorm, de bladligging en de lichtopname van de plant.

Het mechanisme berust vaak op apicale dominantie: de terminale knop onderdrukt de groei van onderliggende knoppen. Wanneer die apicale knop wordt verzwakt of verwijderd, kunnen latente knoppen scheuten vormen. Hormonen zoals auxine en cytokininen spelen hierbij een rol, net als omgevingsfactoren zoals licht, temperatuur en water- en voedingsstoffen.

Factoren die scheutvorming beïnvloeden zijn onder andere soort of ras, groeistadium, belichting en daglengte, temperatuur, waterbalans en bemesting, evenals snoei- en trainingspraktijken. De wijze waarop een gewas wordt gesnoeid of(getraind) kan de lengte, richting en vertakking van de scheuten aanzienlijk sturen.

Typen scheuten die men doorgaans onderscheidt zijn primaire scheuten die vanuit knoppen op bestaande stengels ontspringen en zij-scheuten die langs takken of stammen ontstaan. In teeltpraktijk kan scheutvorming zowel gewenst zijn—omwin de vorm en vulling van de kroon te sturen—als ongewenst, bijvoorbeeld wanneer scheuten te lang groeien of de vruchtproductie afremmen.

Samengevat is scheutvorming een fundamenteel biologische proces bij planten, cruciaal voor de structuur, het lichtgebruik en de opbrengst van gewassen, en wordt zij doelbewust beheerst in snoei- en trainingspraktijken.