Schaaltypen

Schaaltypen zijn de verschillende manieren om de verhouding tussen maten op een kaart, tekening of model en de werkelijke afmetingen uit te drukken. Ze helpen bij het bepalen van grootte en afstand en vormen een essentieel onderdeel van cartografie, civiele techniek en architectuur.

Verbaalschaal wordt uitgedrukt in woorden, bijvoorbeeld: “1 centimeter op de kaart komt overeen met 1 kilometer in werkelijkheid.” Deze vorm is intuïtief maar minder precieze vergeleken met numerieke weergaven.

Schaalwaarde of schaalverhouding geeft de relatie precies aan met een getal, meestal in de vorm 1:50.000. Dit betekent dat éénheden op de kaart gelijkstaan aan zoveel eenheden in de werkelijkheid. Veel gebruikte verhoudingen zijn 1:25.000, 1:50.000 en 1:1000, afhankelijk van het doel en het gebied dat wordt afgebeeld.

Grafische schaal, ook wel grafische schaalstok genoemd, is een visuele balk of lijn op de kaart die direct de afstand in het werkelijk gebied aangeeft. Deze schaal blijft correct ongeacht de vergroting of verkleining van de kaart en is handig in het veld.

Toepassingsverschillen en selectie: grootschalige kaarten (bijv. 1:500 of 1:1.000) tonen veel detail en worden gebruikt voor bouwplannen en terreinbeheer, terwijl kleinenskale kaarten (bijv. 1:25.000 tot 1:100.000) geschikt zijn voor overzichtskaarten en planning. De keuze hangt af van het gewenste detail, het gebied en de nauwkeurigheid die nodig is.

Schaaltypen vormen daarmee een praktische uitleg van hoe kaartinformatie in verhouding staat tot de werkelijkheid.