Responsevariabelen

Responsevariabelen, ook wel afhankelijke variabelen genoemd, zijn de variabelen die onderzoekers proberen te verklaren of te voorspellen. In een studie is de responsevariabele het resultaat dat wordt gemeten en waarvan men verwacht dat het wordt beïnvloed door een of meerdere verklarende variabelen (predictoren). In statistische notaties wordt de responsevariabele vaak aangeduid met Y.

Rol en relatie: De verklarende variabelen worden gemanipuleerd of geobserveerd; de responsevariabele geeft het meetbare resultaat weer. In een regressiemodel wordt de relatie tussen Y en de X’s uitgedrukt als Y = f(X) + ε, waarbij ε staat voor de foutterm die toevalvariatie in de data weerspiegelt.

Voorbeelden: In een landbouwexperiment kan de opbrengst van gewassen de responsevariabele zijn en de hoeveelheid kunstmest de verklarende variabele; in klinisch onderzoek kan de bloeddruk de responsevariabele zijn en het doseringsniveau van een medicijn de verklarende variabele.

Types en analyse: Responsevariabelen kunnen continu zijn (bijv. lengte, gewicht), discreet (tellingen) of binair (ja/nee). De aard bepaalt welk type model geschikt is: lineaire regressie voor continue Y, logistieke regressie voor binair Y, Poisson- of negatieve binomiale regressie voor tellingen. Soms is een transformatie of een andere verdelingsassumptie nodig om aan modelvoorwaarden te voldoen.

Datakwaliteit en interpretatie: De kwaliteit van de data voor de responsevariabele beïnvloedt de geldigheid van conclusies. Problemen zoals meetfouten, ontbrekende waarden of outliers kunnen de analyse verstoren en vereisen passende methoden.