Refractoren

Refractoren zijn optische apparaten die licht voornamelijk door breking (refraction) van lenzen afbuigen om een beeld te vormen. In een eenvoudige refractor wordt invallend licht door één of meer lenzen geleid, waardoor de stralen naar een brandpunt convergeren en een scherp beeld ontstaan. De werking berust op Snellius’ wet, die de verandering van lichtsnelheid bij overgang tussen media beschrijft.

Typen refractoren variëren in constructie en correctie. Een klassieke refractor gebruikt een convergerende objectieflens en een oculair; moderne ontwerpen maken gebruik van samengestelde lenzen, zoals achromaten en apochromaten, die uit twee of drie glazen bestaan met verschillende dispersie om chromatische aberratie te beperken. Refractoren vinden ook toepassingen buiten de astronomie, bijvoorbeeld als oogonderzoekinstrumenten (refra- of refractiemethoden), in fotografie en in microscopie.

Voordelen van refractoren omvatten een relatief stevige en onderhoudsvriendelijke constructie, weinig interne vervuiling en directe beeldvorming zonder veel onderhoud. Nadelen zijn onder meer chromatische en sphärische aberraties bij eenvoudige ontwerpen, de begrensde maximale grootte van lenzen (waardoor grotere openingsgewassen zwaar en kostbaar worden) en lange ogenblikken voor grote brandpuntsafstanden in vergelijking met sommige spiegelontwerpen.

Historisch gezien speelden refractoren een centrale rol in de optiek en astronomie. Vanaf de 17e eeuw boden ze duidelijke beelden en waren ze aanvankelijk de primaire keuze voor telescopen, tot de opkomst van spiegeltelescopen die grotere openingen mogelijk maakten. Chromatische correctie werd geleidelijk verbeterd door achromatische en apochromatische lenzen.