Radiokarbondatering

Radiokarbondatering is een methode om de ouderdom van organisch materiaal te bepalen door de hoeveelheid resterend koolstof-14 te meten. Koolstof-14 wordt in de bovenatmosfeer gevormd wanneer kosmische straling stikstof-14 raakt en komt via CO2 in organismen terecht. Levende organismen blijven in evenwicht met het atmosferische C-14; daarna stopt de uitwisseling en vervalt C-14 naar stikstof-14 met een halfwaardetijd van ongeveer 5.730 jaar. Door de verhouding van C-14 tot C-12 (en C-13) in een sample te meten en te vergelijken met het atmosferische brons, schatten wetenschappers de tijd die is verstreken sinds de dood. De techniek heeft een praktische dateringbereik tot circa 50.000 tot 60.000 jaar, daarna is C-14 te zeldzaam om betrouwbaar te meten.

Twee hoofdmeetmethoden bestaan: beta-telling van de radioactieve verval, wat relatief grotere monsters vereist; en accelerator mass spectrometry (AMS), dat C-14-atomen direct telt en veel kleinere monsters gebruikt. Ruwe radiocarbon-ages moeten worden gecalibreerd naar kalenderjaren met behulp van calibratiecurves die zijn afgeleid uit onafhankelijke bronnen zoals dendrochronologie (boomringen) en andere gegevens, omdat de atmosferische C-14-niveaus in de loop van de tijd variëren.

Contaminatie, reservoireffecten (vooral bij mariene monsters) en de preserving van het monster kunnen de resultaten beïnvloeden. Radiokarbondatering wordt veel gebruikt in archeologie, geologie en paleoklimatologie om organisch materiaal zoals hout, houtskool, botten, schelpen, veen en organisch materiaal uit sedimenten te dateren, en draagt bij aan het begrijpen van vroegere omgevingen en menselijke activiteiten.