Predikaatdeelwoord

Predikaatdeelwoord is de vorm van het voltooid deelwoord die als predicatief deel van het gezegde optreedt. Het maakt samen met een koppelingwerkwoord (meestal zijn, worden, blijven of blijken) deel uit van het naamwoordelijk gezegde en geeft een toestand of resultaat van het onderwerp aan. Voorbeelden zijn: Het huis is gebouwd, De deur blijft gesloten, Zij is vertrokken, De koffers zijn gepakt.

Het predikaatdeelwoord drukt een statische toestand uit die voortkomt uit een handeling of gebeurtenis. Het kan dus een toestand na een handeling aangeven (het resultaat daarvan). In de praktijk komen vormen als gebouwd, gesloten, geopend, vertrokken en gepakt vaak voor in deze positie. Sommige werkwoorden leveren onregelmatige voltooid deelwoorden op, bijvoorbeeld geweest (van zijn) of gebeurd/gedaan (afhankelijk van het werkwoord en de context).

Vorm en spelling: het predikaatdeelwoord is in principe een voltooid deelwoord. Voor regelmatige werkwoorden ontstaat dit meestal met ge-, bijvoorbeeld geopend, gebouwd, gepakt. Bij sommige werkwoorden bestaan er onregelmatigheden (geweest, gebeurd), en bij werkwoorden met samengestelde stammen kan de vorm variëren. In predicatieve positie verandert het participium meestal niet met onderwerpsgeschlacht of getal; het blijft gelijk in enkelvoud en meervoud.

Verschil met attributief gebruik: het predikaatdeelwoord staat na een koppelingwerkwoord en maakt deel uit van het naamwoordelijk gezegde. Het attributief gebruik is wanneer dezelfde vorm als bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord staat (bijvoorbeeld een gesloten deur). In predicatieve positie fungeert het participium dus als deel van het gezegde en niet als een beschrijving direct naast het noun.

Samengevat is het predikaatdeelwoord een predicatief voltooid deelwoord dat na koppeltekenwerkwoorden het onderwerp een toestand of resultaat laat uitdrukken.