Onderzoeksmaterialen

Onderzoeksmaterialen zijn middelen die onderzoekers gebruiken om onderzoeksdoelstellingen te realiseren. Het begrip omvat fysieke materialen zoals reagentia en instrumenten, maar ook data, software, protocollen, steekproefsamples en literatuur. De keuze en het beheer van onderzoeksmaterialen beïnvloeden de betrouwbaarheid, reproduceerbaarheid en transparantie van onderzoek.

Voorbeelden per discipline: In de exacte wetenschappen gaat het vaak om laboratoriumreagentia, standaardmaterialen en meetapparatuur; in sociale wetenschappen zijn datasetbestanden, enquêtevragenlijsten, interviewscripts en statistische code relevant; in de geesteswetenschappen gaat het om manuscripten, archieven, digitale corpora, en beeld- en geluidsbestanden.

Selectie en planning: materialen worden gekozen op basis van relevantie, kwaliteit, beschikbaarheid, kosten, en veiligheid. Een materiaalplan of data management plan helpt bij labeling, versies, en identificatie; inventaris en metadata dragen bij aan reproduceerbaarheid.

Behandeling en opslag: materialen dienen correct te worden gelabeld, opgeslagen onder geschikte condities, met een duidelijke provenance en, bij gevoelig materiaal, een keten van bewaring. Digitale materialen vereisen back-ups, versies en toegangsbeperkingen.

Ethische en juridische aspecten: privacy en toestemming bij menselijke gegevens, biosafety en wettelijk kader rondom dierproeven, intellectueel eigendom en licenties. Open science en FAIR-principles stimuleren gedeelde toegang met duidelijke licenties.

Documentatie en toegankelijkheid: metadata standaarden, data- en materialenregisters, en referentiesystemen zorgen voor hergebruik. Repositories en open data dragen bij aan transparantie en verificatie.