Linoleumdruk

Linoleumdruk, ook wel linocut genoemd, is een reliefdruktechniek waarbij een ontwerp in een blok linoleum wordt uitgesneden. De uitgesneden delen nemen geen inkt op, terwijl de onverwijderde, verhoogde delen inkt oppakken en op papier of textiel worden afgedrukt. Het resulterende beeld heeft doorgaans sterke contouren en hoog contrast.

Materialen en gereedschap: linoleumblokken, meestal zacht en snijbaar; gutsen of mesjes om te snijden; een brayer (roller) om inkt aan te brengen; drukpers of baren om af te drukken; inkt (olieverf- of watergedragen). Voor het drukken wordt papier of textiel gekozen dat geschikt is voor reliefdruk.

Proces: een ontwerp wordt op papier getekend en gespiegeld op het linoleum. De snijder verwijdert de delen die niet gedrukt moeten worden; de overgebleven verhogingen nemen inkt op. Inkt wordt op het blok aangebracht met de brayer; het papier wordt erop gelegd en met wrijven of onder druk afgedrukt. Bij meerdere kleuren worden aparte blokken gebruikt en nauwkeurig geregistreerd, zodat de kleuren elkaar raken op de juiste plekken. Voor varianten zoals reductieprints wordt telkens een kleur gedrukt door verder weg te snijden op hetzelfde blok.

Geschiedenis: linoleumdruk kreeg in de twintigste eeuw brede populariteit vanwege de eenvoud en het grafische karakter. Het werd omarmd door Europese expressionisten en vond vervolgens toepassing in onderwijs en sociaal-realistische prenten. Tegenwoordig blijft het een geliefde techniek onder kunstenaars en studenten vanwege de directe werkwijze en het duidelijke, krachtige resultaat.

Toepassingen en varianten: naast traditionele prints bestaan reductieprints en multi-block prints. Linoleumdruk wordt toegepast in kunst, posters en edities, en wordt regelmatig gecombineerd met moderne technieken in hedendaagse kunstpraktijken.