Kromtrekken

Kromtrekken is een term die wordt gebruikt in de bouw, productie en materialenwetenschap om het verschijnsel te beschrijven waarbij een voorwerp uit zijn oorspronkelijke, bedoelde vorm vervormt tot een gebogen of afwijkende geometrie door trekt-, buig- of spanningsmatige belastingen. Het ontstaat vaak door ongelijke thermische of mechanische effecten waardoor residuele spanningen in het materiaal achterblijven nadat de externe belasting is verdwenen.

Oorzaken van kromtrekken zijn onder meer ongelijke hitte of koeltempo tijdens verwerking, krimp- of droogverschillen in samenstellingen, asymmetrische belastingen tijdens montage of werking, en langdurige belasting onder mixed mode spanningen. Ook vocht- en vochtigheidsverschillen kunnen bij hout, keramiek of composietmaterialen kromtrekken veroorzaken. In metalen onderdelen kunnen lassen, smeden of koudvervormingsprocessen residu-spanningen achterlaten die na montage of gebruik leiden tot kromtrekken.

Toepassingsgebieden waar kromtrekken een aandachtspunt is, zijn onder meer plaat- en sheetmetal vormgeving, hout- en meubelindustrie, kunststofverwerking, glas- en keramiekproductie, en civiele- of prefab-bouw. In elk van deze sectoren kan kromtrekken de functionaliteit, pasvorm of esthetiek beïnvloeden en moet het binnen ontwerp- en fabricatietoleranties worden beheerst.

Beheersing en mitigatie bestaan uit ontwerpkeuzes die spanning verdelen, gecontroleerde warmtebehandeling zoals annealing of stress-relief, verhoudingsgewijze klemmen en fijnafstelling tijdens montage, evenals monitoring van vocht- en temperatuurverschillen tijdens opslag en gebruik. Metingen richten zich op de kromming, bijvoorbeeld door de radius van kromming of het procentuele warp-percentage ten opzichte van de oorspronkelijke afmeting. Reparatie kan bestaan uit herverwerken, opnieuw verwarmen of mechanisch rechtzetten, afhankelijk van het materiaal en de toepassing.