Kaliumnitraat

Kaliumnitraat, chemische formule KNO3, is een anorganische zout dat als witte kristallijn stof voorkomt. Het is goed oplosbaar in water en heeft een smeltpunt van ongeveer 334 graden Celsius. Als oxidator kan het de verbrandingsreacties van brandstoffen versnellen.

Natuur en productie: kaliumnitraat komt van nature voor als het mineraal niter (saltpeter) in droge klimaten en in grotten. Industrieel wordt het voornamelijk geproduceerd door chemische routes, bijvoorbeeld door een reactie tussen kaliumchloride en natriumnitraat die potassiumnitraat en natriumchloride oplevert, of door neutralisatie van salpeterzuur met kaliumcarbonaat. Het kan ook uit natuurlijke bronnengruppen gewonnen worden via mineraal- of pekelbronnen.

Toepassingen: het belangrijkste gebruik is als voedingsrijke meststof, vanwege de gelijktijdige levering van kalium en stikstof aan planten. Daarnaast dient kaliumnitraat als zuurstofbron in verschillende oxidatorische toepassingen, zoals in pyrotechniek en historisch in sommige rompenvoorstellingen van vuurwerk. In het verleden werd het ook in voedselconservering gebruikt, hoewel dit tegenwoordig minder gangbaar is door de opkomst van andere conserveermiddelen.

Veiligheid en opslag: als sterke oxidator kan kaliumnitraat brandbare materialen stimuleren. Het moet worden bewaard in een koele, droge, goed geventileerde ruimte, uit de buurt van reducerende stoffen, organisch materiaal en hittebronnen. Het blijft wateroplosbaar, dus lekken in water kan leiden tot verspreiding in het milieu. Bij contact met zuren kan het stikstofoxiden afgeven.

Milieu en regelgeving: door zijn oplosbaarheid kan natte bodem of wateroppervlakken besmetten en bijdragen aan eutrofiëring. Het gebruik als meststof wordt geregeld in landbouw- en milieuwetgeving, afhankelijk van het land.