Kaartprojecties

Een kaartprojectie is een methode om de gedraaide, bolvormige aardbodem op een platte kaart weer te geven. Omdat een bol niet exact op een vlak kan worden weergegeven zonder vervorming, brengt elke projectie distortie mee in vormen, afstanden, richtingen of verhoudingen. Het doel van een projectie is daardoor meestal om een specifieke eigenschap zo nauwkeurig mogelijk te behouden of om een eerlijke weergave van meerdere eigenschappen te bieden.

De projectie-constructie berust op een denkbeeldige ontwikkelbare oppervlakte: cilindrisch, conisch of azimutaal (plat vlak waarlangs de mondingslijn of het raakvlak ligt). Een tangentiële projectie raakt de aardbol op één lijn of punt, terwijl een secante projectie twee of meer raaklijnen of -vlakken heeft. Distortie neemt toe naarmate men verder van de raaklijn of het raakvlak verwijderd is.

Belangrijke eigenschappen die een projectie kan behouden of verdelen, zijn onder meer:

- conformaal: hoeken en vormen behouden lokaal, vaak ten koste van grootte en afstand;

- gelijk-areaal (equal-area): oppervlakten behouden, maar vormen kunnen uitrekken of verkrommen;

- evenwijdige afstand (equidistant): afstanden langs bepaalde lijnen behouden;

- azimutale eigenschappen: richting vanaf een centraal punt behouden.

Bekende voorbeelden zijn Mercator, een conformale projectie die hoeken goed bewaart maar extremen in gebiedsdiepte geeft bij hoge breedtes; Peters, een gelijk-areale projectie die gebieden in werkelijkheid even groot toont maar vormen vervormt; Robinson en Winkel Tripel, die als compromis een gebalanceerde weergave leveren voor wereldkaarten. In de praktijk wordt gekozen op basis van doel (navigation, kaartvisualisatie, vergelijking van gebieden, etc.). Distortie kan visueel worden weergegeven met bijvoorbeeld Tissot’s indicatrix, die lokale vervorming als ellipsen toont.