Interlaboratoriumproeven

Interlaboratoriumproeven zijn systematische vergelijkingen van meetresultaten tussen meerdere laboratoria die dezelfde analyse uitvoeren op identieke monsters. Ze dienen als instrument om de vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid van meetresultaten te beoordelen, methoden te valideren en kwaliteitscontrole te versterken. Door resultaten van verschillende laboratoria naast elkaar te leggen kunnen bias, variatie tussen labs en tekortkomingen in meetprocessen worden opgespoord.

Ontwerp en uitvoering verlopen doorgaans via een externe kwaliteitscontrole of proficiency testing: laboratoria ontvangen identieke, homogene en stabiele monsters en voeren de afgesproken analyse uit volgens hun eigen procedures. De verzamelde data worden statistisch geanalyseerd, vaak met referentiewaarden of een consensuswaarde als norm en met indicatoren zoals z-scores om prestaties te evalueren. Robuuste statistische methoden worden toegepast om invloeden van outliers te beperken.

Typen interlaboratoriumproeven omvatten externe interlaboratoriumproeven (EQA) of proficiency testing, en collaboratieve studies die gericht zijn op de ontwikkeling of validatie van nieuwe meetmethoden. Relevante normen omvatten ISO/IEC 17025, dat het belang van deelname aan externe evaluaties onderstreept, en ISO 13528, dat statistische methoden voor proficiency testing beschrijft.

Toepassingsgebieden zijn onder meer klinische chemie, milieuanalyse, voedselveiligheid en farmaceutische kwaliteit. Uitdagingen bestaan uit de representativiteit van monsters, commutability van referentiematerialen, logistieke factoren en de interpretatie van resultaten, die uiteindelijk leiden tot corrigerende maatregelen en verbeteringen in laboratoriumprocessen.