Energiewaarde

Energiewaarde is de hoeveelheid energie die een voedingsmiddel levert wanneer het wordt verteerd en gemetaboliseerd door het menselijk lichaam. Meestal wordt deze energie uitgedrukt in kilojoules (kJ) en kilocalorieën (kcal). Op voedingsetiketten in de Europese Unie wordt de energiewaarde per 100 gram of per portie weergegeven, en vaak ook per 100 milliliter voor dranken.

De energiewaarde wordt doorgaans geschat met behulp van de Atwater-factoren: koolhydraten 4 kcal/g (17 kJ/g), eiwitten 4 kcal/g (17 kJ/g), vet 9 kcal/g (37 kJ/g) en alcohol 7 kcal/g (29 kJ/g). De som van deze bijdragen geeft de beschikbare energie. In de praktijk kan de beschikbare energie echter iets lager uitvallen door factoren zoals vezels, onverteerbare verbindingen en de voedselcombinatie, waardoor niet alles volledig wordt geabsorbeerd.

Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen bruto-energie (de volledige chemische energie van een stof, gemeten met bomb calorimetrie) en nettovoedings- of metabole energie (de energie die daadwerkelijk beschikbaar komt voor het lichaam). Voor consumenteninformatie wordt meestal de metabole energie gebruikt via Atwater-factoren. Eenheden: 1 kcal = 4,184 kJ.

Belang: de energiewaarde helpt bij het inschatten van de energiebalans en gewichtszorg, maar zegt weinig over voedingskwaliteit of de aanwezigheid van vitamines en mineralen. Voor dieetplanning moet men naast de energiewaarde ook rekening houden met micronutriënten, vezels, verzadigd vet, suikers en zout.

Regulering: in de EU is de vermelding van de energiewaarde verplicht op voedingsinformatie, per 100 g of per portie, met vermelding van zowel kJ als kcal. Het exacte formaat kan per lidstaat verschillen.