Eiwitbalans

Eiwitbalans is het evenwicht tussen eiwitinname en eiwitverlies uit het lichaam. Het draait om de stikstofbalans: de hoeveelheid stikstof die via voeding binnenkomt versus de hoeveelheid die het lichaam verlaat via urine (voornamelijk ureum), feces en andere verliezen. Een stabiel eiwitbalans betekent dat het lichaam zijn eiwitvoorraad behoudt; een positieve balans wijst op opbouw en herstellend proces, terwijl een negatieve balans wijst op verlies van lichamelijk weefsel.

De balans wordt vaak benaderd via stikstofbalans. Stikstofinname wordt berekend als eiwitinname gedeeld door 6,25 (gemiddelde stikstofwaarde van eiwit), terwijl stikstofverlies uit urine, feces en andere kleine verliezen wordt opgeteld. Een positieve balans betekent meer eiwitopbouw dan verlies; een negatieve balans het tegenovergestelde. In de praktijk is nauwkeurige meting lastig; klinisch kan men 24-uurs urineverzameling gebruiken om de stikstofuitscheiding te schatten.

In voedingstips is de behoefte aan eiwit afhankelijk van leeftijd, gezondheid en activiteit. Voor gezonde volwassenen ligt de aanbevolen hoeveelheid rond 0,8 g eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag. Ouderen kunnen baat hebben bij 1,0–1,2 g/kg/d en sporters bij 1,2–2,0 g/kg/d, afhankelijk van trainingsintensiteit. Kwalitatief eiwit (volwaardige eiwitten met alle essentiële aminozuren) en verdeling over maaltijden verbeteren de eiwitbalans.

Toepassingen en beperkingen: eiwitbalans is vooral relevant bij ziekte, herstel, veroudering en sporters. De maatvoering is complex en hangt af van de meetmethode, de omstandigheden en individuele factoren zoals stress en ziekte. Het begrip helpt bij voedingsplanning, maar interpretatie vereist voorzichtigheid.