ESBLproducerende

ESBLproducerende verwijst naar bacteriën die extended-spectrum beta-lactamases (ESBLs) produceren. Deze enzymen breken breed-spectrum bèta-lactam antibiotica af, waaronder veel penicillines en cephalosporines, waardoor geïnfecteerde patiënten vaak minder effectieve behandelingsopties hebben. ESBLs zijn doorgaans plasmide-gebonden en kunnen tussen verschillende bacteriesoorten worden overgedragen, wat verspreiding bemoeilijkt.

De meest voorkomende ESBL-producerende soorten zijn Escherichia coli en Klebsiella pneumoniae, maar ook andere Enterobacterales zoals Klebsiella oxytoca, Enterobacter cloacae complex en Proteus mirabilis kunnen ESBL’s produceren. De ESBL-genen omvatten onder andere bla_TEM, bla_SHV en bla_CTX-M; CTX-M-typen zijn tegenwoordig wereldwijd het meest frequent aangetroffen.

ESBL-producerende organismen komen zowel in zorginstellingen als in de gemeenschap voor. Risicofactoren zijn onder meer recente antibiotica-inname, ziekenhuisopname en invasive procedures. Infecties variëren van urineweginfecties tot bloedbaaninfecties en intra-abdominale infecties en zijn vaak geassocieerd met hogere morbiditeit, langer ziekenhuisverblijf en hogere kosten. De behandeling is afhankelijk van de gevoeligheid, maar zonder adequate activiteit van beta-lactams bij ESBL-producerende stammen kan succesvollere therapie beperkt zijn.

Diagnostiek en behandeling: Diagnostiek gebeurt via klinische microbiologie met screening en confirmatie door phenotypische tests zoals de combinatie-disk test of dubbele-diskdiffusie, en bij voorkeur ook moleculaire detectie van ESBL-genen. Behandeling bij ernstige infecties bestaat vaak uit carbapenems; bij minder ernstige gevallen kan, afhankelijk van susceptibiliteit, piperacilline-tazobactam of andere beta-lactam/beta-lactamase-inhibitoren mogelijk zijn. Bij uitval of resistentie kunnen nieuwere combinaties zoals ceftazidime-avibactam aangewezen zijn.

Preventie en controle: Preventie richt zich op antimicrobial stewardship, handhygiëne, contact- en isolatiemaatregelen, milieureiniging en gerichte screening in hoog-risicogroepen om verspreiding te beperken.