Cultuurmethoden

Cultuurmethoden verwijzen naar de technieken en procedures die worden toegepast om biologische materialen te laten groeien, te onderhouden en te analyseren onder gecontroleerde omstandigheden. De term wordt gebruikt in verschillende domeinen, waaronder microbiologie, celcultuur en plantenweefselcultuur. In microbiologie gaat het om het kweken van micro-organismen zoals bacteriën en schimmels op specifieke media; in celcultuur gaat het om het in vitro onderhouden en uitbreiden van dierlijke of menselijke cellen; en in plantenwetenschappen om plantenweefsel onder sterile omstandigheden te vermeerderen, bijvoorbeeld via micropropagatie.

De basisprincipes van cultuurmethoden zijn aseptische techniek, het kiezen van geschikte media en de juiste incubatieomstandigheden. Media kunnen vloeibaar zijn (broth) of vast (agar) en bevatten voedingsstoffen die groei mogelijk maken. Bij inoculatie worden monsters in of op het medium gebracht; na verloop van tijd groeit de populatie onder gecontroleerde temperatuur en atmosfeer. Belangrijke processen zijn ook isolatie, identificatie en controle van contaminatie en groei.

Veelgebruikte microbiologische methoden zijn onder meer de streak plate voor isolatie en het werken met gecontroleerde incubatietemperaturen. In celcultuur gaat het om passaging en lange termijn onderhouden van cellijnen, met aandacht voor contaminatie, zoals mycoplasma. Bij plantenweefselcultuur gaat het om explants, callusvorming en micropropagatie voor vermeerderen en genetische selectie onder steriele omstandigheden.

Kwaliteit en veiligheid spelen een centrale rol: cultuurmethoden vallen onder biosafety-niveaus (BSL-1 tot BSL-4), afhankelijk van het materiaal. Contaminatiepreventie, sterilisatie, kwaliteitscontrole en zorgvuldige documentatie zijn essentieel voor betrouwbare resultaten en verantwoord gebruik. Toepassingen omvatten diagnostiek, vaccinproductie, fundamenteel en toegepast onderzoek, en professionele teelt van planten.