Cijferschaal

Cijferschaal is een systeem voor het toekennen van numerieke waarden aan kenmerken, prestaties of responses, zodat kwalitatieve informatie kan worden gekwantificeerd. Met een cijferschaal kunnen gegevens worden vergeleken, samengevat en geanalyseerd, wat essentieel is in onderwijsscores, psychologische metingen, marktonderzoek en evaluaties.

Vormen en toepassingen

Cijferschalen komen in vele vormen voor. Veelvoorkomend zijn beoordelings- of beoordelingsschalen zoals 1 tot 10, 0 tot 100 of procentuele schalen. Daarnaast worden vaak rating- of Likertschaal gebruikt (bijv. 1 tot 5 of 1 tot 7), waarbij elke stap een intuïtieve mate van agreeing, ervaren of beoordelen aangeeft. Schalen kunnen discrete waarden opleveren (tussen 0 en een geheel getal) of continue waarden (zoals een percentage of een meetwaarde met decimals). In onderwijs zijn cijferschalen meestal gekoppeld aan prestatiecriteria, terwijl in onderzoeken de schaal kan dienen als maat voor attitudes, tevredenheid of betrouwbaarheid.

Ontwerp en interpretatie

Bij het ontwerpen van een cijferschaal is het belangrijk dat de waarden duidelijke betekenissen hebben en consistent worden toegepast. Vaak worden ankerpunten toegeschreven aan de uitersten en tussenliggende waarden, zodat respondenten en beoordelaars dezelfde referentie hebben. Schalen kunnen ordinaal zijn (alleen rangorde), maar ook interval- of verhoudingsschalen wanneer gelijke afstanden tussen waarden representatief zijn. Bij data-analyse is het onderscheid tussen deze typen belangrijk voor de juiste statistische technieken.

Overwegingen

Cijferschalen kunnen beïnvloed worden door context, cultuur en opleidingsniveau. Graden van tolerantie voor verslaglegging, passing-criteria en mogelijke graden van rantsoenering of inflatie van cijfers kunnen de interpretatie beïnvloeden. Het kiezen van een geschikte cijferschaal hangt af van de aard van de te meten eigenschap, de gewenste precisie en de analysemethoden.