Braakreflexen

Braakreflexen zijn beschermende reflexen van de orofarynx die helpen voorkomen dat voedsel of vreemde voorwerpen de luchtweg binnendringen. De reflex ontstaat wanneer gevoelig weefsel achter in de mond of in de keel wordt gestimuleerd, wat leidt tot een samentrekking van de keelwand en vaak tot een gag- of braakreactie. De sensorische input komt voornamelijk van de nervus glossopharyngeus (CN IX) en de motorische uitvoering via de nervus vagus (CN X), waardoor de faryngeale spieren en soms andere keelspieren samenwerken om de reflex te produceren.

Triggerpunten voor de braakreflex bevinden zich meestal op het achterste derde deel van de tong, het zachte gehemelte, de uvula en de keelamandelenzone, maar ook stimulatie van andere delen van de oropharynx kan de reflex opwekken. Veelvoorkomende manieren om de reflex te testen zijn het voorzichtig aanraken van het achterste vestibulaire gebied met een tongue depressor of wattenstokje tijdens een medisch onderzoek. De mate van respons varieert sterk tussen personen en kan verhoogd, verminderd of afwezig zijn.

Klinisch gezien dient de braakreflex als een indicator van de integriteit van IX en X en hun verbindingen. Een verzwakte of afwezige reflex kan voorkomen bij neurologische aandoeningen, hersenstamletsel, nasale of keeloperaties, anesthesie of sommige gastro‑intestinale aandoeningen. Een hyperactieve braakreflex kan bij sommige mensen tijdens medische procedures problematisch zijn en leiden tot ongewenste reactieve bewegingen of braken.

In de praktijk kan de braakreflex variëren met leeftijd, angst en medicatie, en de aanwezigheid ervan is niet altijd een betrouwbare maatstaf voor slikfunctie of aspiratierisico.