Bivalvier

Bivalvier, in wetenschappelijke termen Bivalvia, is een klasse van weekdieren (Mollusca) met twee schelpen die langs het dorsale scharnier verbonden zijn. De schelpen bestaan grotendeels uit calciumcarbonaat en kunnen door middel van twee adductormuscules sluiten. De twee schelpen geven bescherming aan het zachte lichaam en laten enige beweging toe.

Anatomie: centraal staat de mantel die de inwendige organen omsluit en door secretie de schelp vormt. Aan de binnenkant bevinden zich twee spieren die de schelpen sluiten. Tussen de schelpen liggen de kieuwen (ctenidia) die dienen voor ademhaling en filtervoeding. Een voet helpt bij graven of vasthechten (bij mussels) en bij sommigen ook bij voortbeweging.

Voeding en leefwijze: de meeste bivalven zijn filtrerende dieren. Water stroomt in via de in- en uitgangen en langs de kieuwen; voedseldeeltjes worden gevangen en naar de mond geleid. Veel soorten hechten zich vast aan substraten met byssusdraden; anderen kunnen zich begraven in sediment of tijdelijk vrij zwemmen, zoals scallops die korte afstanden kunnen afleggen door het snelle openen en sluiten van hun schelpen.

Voortplanting: de meeste soorten zijn dioiek en laten eieren en zaad in het water vrij; bevruchting vindt extern plaats en de larven volgen uiteenlopende stadia (trochophore en veliger). Bij veel zoetwatersoorten is de larve glochidium die parasitisch op vissen leeft om verspreiding te bevorderen.

Habitat en ecologie: bivalven komen voor in marine en zoetwateromgevingen, van ondiepe kusten tot diepere wateren. Ze zijn vaak belangrijke filterers die waterkwaliteit kunnen verbeteren. Economisch en cultureel zijn ze van groot belang: ze leveren voedsel (mosselen, oesters, schelpen), en sommige soorten produceren parels.

Bedreigingen en conservatie: veel bivalvenpopulaties staan onder druk door overbevissing, habitatverlies, vervuiling en invasieve soorten zoals de zebra-mossel. Veranderingen in temperatuur en verzuring van de oceaan belemmeren schelpletter. Beschermingsmaatregelen omvatten mariene beheer, waterkwaliteitsverbetering en herstel van inheemse populaties.