weerwoord

Weerwoord is een Nederlands zelfstandig naamwoord dat verwijst naar een antwoord, meestal in een situatie van discussie of kritiek, dat vaak uitgesproken is als een scherpe of verweerende reactie. De term kan zowel een korte repliek als een langere tegenargumentatie aanduiden. De samenstelling komt van weer (terug, opnieuw) en woord (woord). De gebruiksvorm is bijvoorbeeld weerwoord geven, oftewel op een sturende of verweerende manier reageren.

In gebruik verschijnt weerwoord zowel in alledaagse spraak als in geschreven Nederlands, bijvoorbeeld in familiesituaties, debatten of media-discussies. De toon van een weerwoord kan variëren van neutraal tot scherp, afhankelijk van de relatie tussen de sprekers en de situatie. Een weerwoord kan als nuttig en principieel worden gezien, maar ook als defensief of respectloos worden ervaren, vooral wanneer het gepaard gaat met gezag of autoriteit.

Verwante concepten zijn onder meer tegenspraak en repliek. Deze termen verwijzen ook naar reacties op een bewering, maar dragen soms een formelere of minder blootgelegde connotatie dan weerwoord. Weerwoord is dus sterk contextafhankelijk en kan zowel constructief als confronterend overkomen.

Voorbeelden: “Zij kreeg weerwoord op haar opmerking.” “Hij gaf stevig weerwoord toen hij ter verantwoording werd geroepen.” Het begrip blijft een gangbaar beschrijvend hulpmiddel voor de dynamiek van communicatie waarbij iemand reageert op een uitspraak met een tegenstelde of uitdagende formulering.