vernietigbaar

Vernietigbaar is een juridisch begrip uit het Nederlands recht dat wordt gebruikt om een handeling of overeenkomst aan te duiden die niet direct vanaf het begin ongeldig is, maar die onder bepaalde omstandigheden vernietigd (annuleerd) kan worden. In de praktijk betekent vernietigbaar dat de overeenkomst geldig blijft totdat een partij zich beroept op vernietiging en de rechter (of de partijen zelf, afhankelijk van de situatie) beslist dat de overeenkomst niet langer stand houdt.

Vernietigbaarheid ontstaat vaak uit gebreken in de wil van een der partijen bij het aangaan van de overeenkomst. Veelvoorkomende redenen zijn dwaling (fout bij het sluiten van de overeenkomst), bedrog of misleiding, dreiging of geweld, en gebrek aan handelingsbekwaamheid. Ook omstandigheden die de vrije wilsvorming hebben aangetast, of onjuiste/oneerlijke wijze tot stand gekomen overeenkomsten, kunnen vernietigbaar zijn. De exacte grondslagen en de toepasbare procedures variëren per rechtsgebied en casus.

Het gevolg van vernietiging is doorgaans terugwerkende kracht: de overeenkomst wordt geacht nooit te hebben bestaan en partijen moeten meestal wat zij hebben ontvangen teruggeven, voor zover dit mogelijk is. Er kunnen however uitzonderingen of wettelijke beperkingen bestaan, bijvoorbeeld wanneer reeds verrichte prestaties moeilijk terug te draaien zijn of wanneer restitutie onbillijk zou zijn. De vernietiging kan plaatsvinden door een verklaring van de benadeelde partij of door een rechterlijke uitspraak, binnen door de wet gestelde termijnen.

Vernietigbaar onderscheidt zich van nietig (void) verklaarde overeenkomsten. Nietige overeenkomsten zijn van onrechtmatige aard of om andere wettelijke redenen van meet af aan ongeldig en kunnen doorgaans niet worden herroepen of geratificeerd. Vernietigbaar is dus een tijdelijk, herroepbaar defect dat afhankelijk van de omstandigheden tot annulering kan leiden.