uitsluitingskansen

Uitsluitingskansen is een begrip uit de genetica en forensische kinshipanalyse dat aangeeft hoe sterk een genetische test iemand kan uitsluiten als biologische ouder of verwant. In paternity testing wordt doorgaans gesproken over de power of exclusion (PE) per locus: de kans dat een willekeurig gekozen man die niet de vader is, wordt uitgesloten op basis van de onderzochte genetische markers en de bekende genotypes van moeder en kind.

Per locus hangt de uitsluitingskans af van de markerinformatie en de populatie-eigen allelefrequenties. Hoe informatiefier de marker (bijvoorbeeld hoog polymorfisme bij STR-markers), hoe hoger de kans om een niet-vader uit te sluiten. Voor meerdere loci geldt dat de gecombineerde uitsluitingskans groter is dan de som van de enkelvoudige kansen, omdat elk extra, informatief locus bijdraagt aan de discriminerende kracht.

Gecombineerde uitsluitingskans over een reeks loci wordt vaak uitgedrukt als de gecombineerde uitsluitingskans (GUE) of gecombineerde power of exclusion: GUE = 1 − ∏_loci (1 − PE_locus). Deze berekening gaat uit van onafhankelijke loci en van accurate populatie allelefrequenties. In praktijk kan de aanwezigheid van een bekende moeder, ontbrekende gegevens, of mutaties de werkelijke waarde beïnvloeden en leiden tot een andere interpretatie van de uitsluitingskansen.

Toepassingen en beperkingen: uitsluitingskansen worden gebruikt om de discriminerende kracht van een test te kwantificeren bij paterniteit, kinrelaties en immigratietrajecten. Ze geven aan hoe waarschijnlijk het is dat een onjuiste vaderlijn wordt uitgesloten. Belangrijke caveats zijn mogelijke verdelingen van populatiefroen, labfouten, mutaties en afhankelijkheid tussen loci, die de berekening kunnen beïnvloeden en voorzichtigheid vereisen bij de interpretatie.