transitieefficiëntie

Transitieefficiëntie is een begrip dat verwijst naar de efficiëntie van een transitieproces, vooral de overgang van een energiesysteem van koolstofrijk naar koolstofarm of volledig decarboniseerd. Het beschrijft hoe effectief beleid, technologie en maatschappelijke veranderingen samenwerken om transitie-doelen te bereiken met minimale verspilling van tijd en middelen en tegen zo laag mogelijke kosten en risico's. In tegenstelling tot operationele energie-efficiëntie richt transitieefficiëntie zich op het proces en de uitkomsten van de transitie zelf.

Belangrijke meetindicatoren zijn onder meer de benodigde tijd om doelstellingen te halen, de totale kosten van de transitie, het tempo van uitrol en adoptie van schone technologieën, de reductie van broeikasgassen per eenheid geproduceerde energie, de integratie en betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet, investeringsrendement en maatschappelijke acceptatie. Ook systemische veerkracht en risicobeheer tijdens de transitie tellen mee.

Determinanten zijn onder meer beleidscoherentie, regulatorische zekerheid, beschikbaarheid van financiering, innovatie- en productiecapaciteit, stabiliteit van de leveringsketen, infrastructuuraanpassing en publieke steun. Databeschikbaarheid, duidelijke uitgangsscenario’s en toewijzing van effecten maken de meting complex; het opstellen van een geloofwaardig tegenvoorbeeld of tegenscenariobeoordeling is essentieel bij impactevaluatie.

Toepassingen: gebruikt door beleidsmakers, onderzoekers en planners om strategieën te vergelijken, middelen efficiënt te benutten en transitiepaden te ontwerpen voor elektriciteit, transport, warmte en industrie. Voorbeelden: de Europese decarbonisatieagenda, uitbreiding van hernieuwbare energie, netmodernisering en elektrificatie van vervoer.

Zie ook: energietransitie, systeem efficiëntie, transitie‑risico, beleidsbeoordeling.