transitiepaden

Transitiepaden is een begrip uit de duurzaamheidsscience dat verwijst naar een plausibele, samenhangende opeenvolging van acties en ontwikkelingen die een socio-technisch systeem geleidelijk transformeren van een huidige naar een gewenste toekomsttoestand. Een transitiepad beschrijft hoe technologie, instituties, beleid en gedragingen op elkaar inwerken en hoe leren, experimenteren en investeringen kansen creëren voor verandering. Het erkent dat veranderingen vaak niet lineair gaan en dat onzekerheden, lock-ins en regionale verschillen meespelen.

In de praktijk worden transitiepaden gebruikt bij beleid en planning om richting te geven aan grote maatschappelijke verschuivingen zoals de energietransitie, mobiliteitstransitie of kringlooplandbouw. Ze schetsen een coherente reeks stappen, waaronder technologische ontwikkeling, pilots en imitatie, schaalvergroting van oplossingen, regelgeving, marktprikkels en gekozen maatschappelijke praktijken. Doel is niet één voorspelling, maar meerdere plausibele routes die gezamenlijk bijdragen aan een gewenste toestand op termijn.

Typen transitiepaden kunnen verschillen op basis van waar de nadruk ligt: technologie-gedreven, beleids-gedreven, gedrag-gedreven of governance-gedreven routes. Methodisch worden ze vaak ontwikkeld met backcasting, scenarioanalyse, roadmapping en participatieve workshops met belanghebbenden. Zo ontstaat een gedeelde visie die ruimte biedt voor aanpassing naarmate nieuwe informatie beschikbaar komt.

Uitdagingen bij transitiepaden zijn onder meer onzekerheid, systeemgelijken en ongelijke effecten tussen groepen, evenals de benodigde samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en samenleving. Desondanks bieden transitiepaden een nuttig raamwerk om doelen concreet te maken en leerprocessen in kaart te brengen.