taktijd

Taktijd is een sleutelbegrip in Lean manufacturing dat de maximale tijd aangeeft waarin één product of één eenheid van een product moet worden vervaardigd om aan de vraag van de klant te voldoen. Het doel is de productiepacer op de vraag af te stemmen en verspilling door wachttijden, overproductie en ongelijkmatige werkbelasting te verminderen.

Berekening: taktijd = netto beschikbare productietijd per periode / klantvraag per periode. Netto beschikbare tijd is de shiftduur minus pauzes, onderhoud en andere niet-productieve tijd; klantvraag is het aantal stuks dat in die periode besteld wordt. Bijvoorbeeld, bij een 8-urige shift (480 minuten) met een vereiste van 240 eenheden in diezelfde periode levert taktijd 2 minuten per stuk op.

In de praktijk wordt taktijd gebruikt bij lijnbalancering en het vaststellen van standaarden voor werkmethoden. Het helpt bij het bepalen van benodigde capaciteiten en bij het identificeren van knelpunten. De relatie met cyclustijd: taktijd is het doeltempo, terwijl cyclustijd de feitelijke tijd is die nodig is om één stuk te produceren. Als cyclustijd groter is dan taktijd, ontbreekt capaciteit om aan de vraag te voldoen; als cyclustijd korter is, kan er extra capaciteit aanwezig zijn of ruimte voor verbetering.

Beperkingen: taktijd veronderstelt een zekere stabiliteit van de vraag en een repetitief productieproces. Bij sterk variërende vraag, seizoensinvloeden of veel verandering in producten vereist het herberekening en soms flexibele werkkrachten, buffers of aanpassingen in de planning. Visualisatie via taktborden of dashboards helpt bij bewustwording en snelle bijsturing.

Taktijd is een veelgebruikt concept in productie- en logistieke omgevingen en maakt deel uit van bredere Lean- en continu verbetertrajecten.