steroiden

Steroïden is een diverse groep organische verbindingen die gemeen hebben dat zij een herkenbare vier-ringen structuur delen, bekend als het cyclopentaanperhydrofenanthreen-skelet. Ze komen van nature voor in het lichaam als hormonen of galzure afgeleiden en spelen een cruciale rol bij metabolisme, immuunsymptomen, groei en ontwikkeling. Voorbeelden zijn de sex-steroïden (androgenen zoals testosteron, oestrogenen en progestagenen) en de corticosteroïden (glucocorticoïden en mineralocorticoïden). Daarnaast omvatten biologisch relevante steroïden ook onder meer cholesterol en vitamine D-derivaten.

Steroïden kunnen worden onderverdeeld in verschillende hoofdgroepen. Anabole-androgene steroïden (AAS) zijn synthetische afgeleiden van testosteron die spieropbouw en spiermassa bevorderen, maar ook bijwerkingen hebben; corticosteroïden worden veel gebruikt als ontstekingsremmers en immunosuppressiva. Andere steroïden treden op als bouwstenen of tussenproducten in stofwisselingsprocessen, zoals galzuren en vitaminen derivate.

Medisch gebruik strekt zich uit van behandeling van hormonale deficiënties en spierverlies bij chronische ziekten tot het onderdrukken van ontstekings- en auto-immuunprocessen. Anabole steroïden kunnen in sommige gevallen therapeutisch worden gebruikt bij degeneratieve aandoeningen, maar zijn ook bekend om misbruik in sport en bodybuilding. Toediening gebeurt vaak oraal, via injectie of lokaal.

Risico’s en bijwerkingen variëren per type en dosis, en kunnen levertoxiciteit, hormonale verstoringen, hart- en vaatproblemen, psychische effecten en immuunsuppressie omvatten. Misbruik van anabole steroïden is in veel landen illegaal en streng gereguleerd; sportorganisaties verbieden het gebruik en sanctioneren overtreders. De geschiedenis van steroïden omvat de isolatie en schildering van testosteron in de twintigste eeuw en een lange periode van farmacologische ontwikkeling.