schrijfcontext

Schrijfcontext is een begrip uit de taal- en schrijfwetenschap dat verwijst naar de verzameling omstandigheden en randvoorwaarden waarin een tekst tot stand komt en gelezen wordt. Het omvat de communicatieve situatie, zoals doelgroep en doel van de tekst, alsmede de genres, media en formele eisen die van toepassing zijn. In het Nederlands onderwijs en in professionele schrijfpraktijk wordt schrijfcontext gebruikt om begrip van tekstkeuzes en effectiviteit van communicatie te expliciteren.

Belangrijke componenten van schrijfcontext zijn onder meer: de doelgroep en wat die doelgroep nodig heeft of verwacht; het doel van de tekst en de beoogde impact; het genre en de bijbehorende conventies (zoals structuur, stijl en titelkeuze); het medium of kanaal (bijvoorbeeld print, web, social media) en de daarmee samenhangende technische en formateringsregels; de toon en formaliteit; en praktische beperkingen zoals woordlimiet, deadline en beschikbaar materiaal. Ook de interactie met lezers, feedback en contextuele factoren zoals organisatiecultuur spelen een rol.

In onderwijscontext wordt schrijfcontext vaak expliciet gemaakt in opdrachten, zodat leerlingen leren afstemmen op een specifieke lezersgroep en doel. In professionele context helpt het begrip van de schrijfcontext bij het kiezen van registers, communicatiestrategieën en révisiecriteria. In digitale schrijfpraktijk komen naast tekst ook multimodale elementen en toegankelijkheid, zoekvriendelijkheid en platformverwachtingen mee.

Schrijfcontext staat daarmee centraal bij het analyseren en produceren van teksten: het vergroot de afstemming tussen wat geschreven wordt en wat gelezen wordt, waardoor de effectiviteit van communicatie toeneemt. Het is verwant aan het begrip rhetorische situatie en aan theorieën over audience analysis en genre.