schoudercomplex

Het schoudercomplex is het anatomische gebied dat de grote bewegingsvrijheid van de bovenarm mogelijk maakt. Het omvat de botten van de schoudergordel (sleutelbeen, schouderblad en humerus), de gewrichten die deze botten verbinden (sternoclaviculaire, acromioclaviculaire en glenohumerale gewrichten) en de omliggende zachte weefsels zoals ligamenten, pezen, spieren en bursae. De scapulothoracale articulatie wordt vaak gezien als onderdeel van het functionele complex, hoewel zij geen volwaardig synoviaal gewricht is.

Belangrijke gewrichten zijn onder meer het sternoclaviculaire gewricht, dat sleutelbeen met het borstbeen verbindt en bewegingen zoals elevatie en depressie mogelijk maakt; het acromioclaviculaire gewricht, dat sleutelbeen aan het schouderblad verbindt en stabiliteit beïnvloedt; het glenohumerale gewricht, een kogelgewricht tussen kop humerus en kom van het glenoïd; en de scapulothoracale articulatie die de scapula over de thorax laat bewegen en samenwerkt met de andere gewrichten.

Spieren en structuren die stabiliteit leveren, omvatten de rotator cuff: m. supraspinatus, infraspinatus, teres minor en m. subscapularis, die dynamische stabiliteit aan het glenohumerale gewricht geven. Grote bewegingen worden verzorgd door de deltoideus, pectoralis major en latissimus dorsi, ondersteund door de scapulaire stabilisatoren. Ligamenten en de kapselstructuur versterken de gewrichten en voorkomen overmatige beweging.

Beweging en ritme: het schoudercomplex maakt flexie, extensie, abductie, adductie, rotatie en omwentelingen mogelijk. Bij armheffing is er een scapulohumerale ritme waarbij ongeveer twee delen beweging uit het glenohumerale gewricht komen en één deel uit de scapula, wat optelt tot circa 180 graden bij volledige elevatie.

Clinisch belang: letsels zijn onder meer dislocatie van het glenohumerale gewricht, separatie van het AC-gewricht, clavicula-fractuur, rotator cuff-tendon- scheuren, impingement en adhesieve capsulitis. Degeneratieve veranderingen en instabiliteit kunnen functie en pijn beïnvloeden. In de klinische praktijk is kennis van het schoudercomplex essentieel voor diagnose, behandeling en revalidatie.