patroonoverdracht

Patroonoverdracht is een historische term die verwijst naar de overdracht van de rechten die verbonden zijn aan een patroonrecht of patroonschap. Een patroon was in het vroeg-modere Nederlandse koloniale systeem een groot landgoed dat werd verleend door de Nederlandse West-Indische Compagnie (of later door de koloniale overheid) aan een persoon, de patroon, die de landstreek diende te vestigen en te beheren. Patroons hadden quasi-feodale bevoegdheden over het gebied en konden grond pachten aan kolonisten, bestuurders aanstellen en inkomsten genereren uit de bewoners.

De overdracht van een patroonrecht, oftewel een patroonoverdracht, kon plaatsvinden door verkoop, erfenis of liquidatie van het patroonschap. De overdracht vereiste doorgaans goedkeuring van de bevoegde koloniale autoriteiten en een formele registratie, zodat de nieuwe eigenaar de rechten en plichten van het patroon kon overnemen. De opvolger nam zowel de privileges als de verplichtingen over, zoals het aantrekken van kolonisten en het behoud van de vestiging volgens de voorwaarden van het patent.

Historisch gezien maakte het patroonstelsel deel uit van de koloniale structuur in Nieuw-Nederland (het huidige New York en delen van New Jersey) vanaf de 17e eeuw. Het systeem verloor aan betekenis na de Engelse controle en latere juridische hervormingen, waardoor patroonrechten uiteindelijk in onbruik raakten. Tegenwoordig heeft patroonoverdracht vooral betekenis als onderwerp van historische studie; moderne eigendoms- en transferregels berusten op regulier burgerlijk recht en kennen geen patroonrechten meer.