omgevingsdomen

Omgevingsdomen is een term die in het Nederlands wordt gebruikt om het geheel van externe domeinen te beschrijven waaraan een systeem, project of organisatie wordt blootgesteld of die invloed uitoefenen op zijn functioneren. Het begrip benadrukt dat elk systeem zich niet in isolatie bevindt, maar altijd in wisselwerking staat met zijn omgeving.

De term is samengesteld uit omgeving en domein. In verschillende vakgebieden kan de omvang van het omgevingsdomein verschillen, maar meestal omvat hij elementen zoals de fysieke omgeving (temperatuur, klimaatomstandigheden, ruimte en infrastructuur), de sociale en economische omgeving (stakeholders, markt, publieke opinie), de wettelijke en reglementaire omgeving (wetten, vergunningen, normen) en de technologische omgeving (standaarden, netwerken, interoperabiliteit).

In beleid en projectmanagement wordt het omgevingsdomein gebruikt bij risico- en impactanalyses, situational awareness en ontwerpkeuzes. Door expliciet te benoemen welke externe domeinen relevant zijn, kunnen risico’s worden geïdentificeerd, draagvlak worden gemobiliseerd en naleving van regels worden bevorderd. Het helpt ook bij systeemdenken, omdat het de grenzen van een project specificeert en de afhankelijkheden met andere activiteiten of instanties zichtbaar maakt.

Context-specifieke invullingen variëren per vakgebied. In stedelijke planning kan het omgevingsdomein verwijzen naar factoren zoals milieu, ruimtegebruik, transport en gemeenschapsgroei; in informatiemanagement kan het verwijzen naar externe partijen en regelgeving die van invloed zijn op data en beveiliging. Zie ook: Omgevingswet, systeemdenken, risicomanagement.