niettegensprekende

Niettegensprekende is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands, afgeleid van niet en tegenstrijdende. Het betekent ongeveer “niet tegenstrijdig” of “niet-onderling-conflicterend” en wordt gebruikt om aan te geven dat twee of meer stellingen, beweringen of onderdelen van een systeem geen contradicties opleveren en in principe naast elkaar kunnen bestaan.

In logische en filosofische contexten verwijst niettegensprekende naar consistentie: een set uitspraken die, onder dezelfde aannames, niet tegenstrijdig zijn. Het begrip ligt daarmee dicht bij het idee van coherentie en kan dienen om aan te geven dat een verklaring of theorie geen interne contradicties bevat. Hoewel “niet-tegensprekend” vaker voorkomend is, is de vorm “niettegen-sprekende” of “niettegensprekende” ook aantoonbaar in gebruik, vooral wanneer het als adjectief bij een zelfstandig naamwoord staat.

Grammaticaal gezien is het een afgeleide van tegenstrijdend/tegensprekend met de ontkenning niet; daarom kunnen zowel “niettegensprekende stelling” als “niet-tegensprekende stelling” encountered zijn. De keuze voor al dan niet met koppelteken kan afhangen van de stijl of de context; in veel stijlrichtlijnen is de koppeltekenvorm gebruikelijker wanneer het als samengesteld bijvoeglijk naamwoord dient.

In praktische toepassingen kan men spreken van niettegensprekende claims of beweringen wanneer de verdedigingslijn van een betoog geen formele tegenspraak vertoont, en zodoende een consistente positie ondersteunt.

Zie ook: niet-tegenstrijdigheid (logica), coherentie, consistentie (wiskunde en kennisleer).