netwerkgovernance

Netwerkgovernance verwijst naar het besturen en coördineren van gezamenlijke activiteiten door een netwerk van betrokken actoren, zoals overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties, zonder een dominante hiërarchische autoriteit. Het gaat om collectieve besluitvorming, gedeelde verantwoordelijkheid en een mix van formele afspraken en informele normen die samenwerking mogelijk maken.

Het concept ontstond in de openbare bestuurskunde en organisatiekunde als antwoord op toenemende complexiteit en interdependentie in beleid en uitvoering. Netwerkgovernance richt zich op interorganisatorische samenwerking en de wijze waarop netwerken worden gevormd, gemanaged en geëvalueerd. Het benadrukt dat besluitvorming vaak gedeeld is en afhankelijk is van vertrouwen, onderhandelingen en gezamenlijk leren.

Kenmerkende elementen zijn meerdere actoren met diverse belangen, wederzijdse afhankelijkheid en vrijwillige samenwerking. Coördinatie vindt plaats via brokers of facilitators, platformen en gedeelde doelstellingen. Mechanismen omvatten formele afspraken zoals convenanten en contracten, maar ook informele normen en standaarden, informatie-uitwisseling, besluitvormingsprocessen en kwaliteitscontrole. Processen omvatten het opzetten van netwerken, legitimering van keuzes, monitoring, evaluatie en adaptief leren bij veranderingen in omgeving of doelen.

Actoren variëren van publieke sector en private partijen tot maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen. Rollen lopen van regisseur of lead actor tot mediator en facilitator. Voortdurende processen zijn onder meer het continu vormgeven van de samenwerking, het evalueren van resultaten en het herconfigureren van taken en verantwoordelijkheden bij nieuwe omstandigheden.

Toepassingsgebieden zijn onder meer publiek-private samenwerking in infrastructuur, waterbeheer, stedelijke ontwikkeling, gezondheidszorg en kennisnetwerken. In het bedrijfsleven komen netwerken tot governance van toeleveringsketens en digitale platforms. Kritiekpunten betreffen complexiteit, accountability en potentiële machtongelijkheid tussen actoren. Gerelateerde concepten zijn collaboratieve governance en multi-actor governance.