milieuprocesen

Milieuprocessen verwijzen naar de dynamische processen die de staat van de leefomgeving beïnvloeden. Ze omvatten fysische, chemische en biotische veranderingen in bodem, water, lucht en biota en ontstaan op uiteenlopende tijdschalen, van seconden tot millennia. Deze processen worden gestuurd door klimaat, reliëf en biologische activiteit, maar ook door menselijke activiteiten zoals landbouw, vervuiling en klimaatverandering.

In de belangrijkste categorieën onderscheiden milieuprocessen zich in geomorfologische processen (verwering, erosie, transport en afzetting, vorming van landschappen; pedogenese of bodemvorming), hydrologische processen (neerslag, infiltratie, afvoer, verdamping, grondwaterstroming en debiet van beken en rivieren), biogeochemische processen (nutriëntenkringlopen zoals koolstof- en stikstofcycli, fotosynthese, respiratie, afbraak en redoxreacties) en biologische processen (successie, interacties tussen soorten, ecosysteemengineering). Daarnaast spelen antropogene processen een cruciale rol, waaronder landgebruikverandering, verstedelijking, vervuiling en klimaatgerelateerde veranderingen; beheermaatregelen zoals herstel en sanering beïnvloeden ook milieuprocessen.

Deze processen werken niet los van elkaar maar versterken elkaar via terugkoppelingen. Vegetatie kan bodems stabiliseren en erosie verminderen; veranderingen in neerslag en temperatuur beïnvloeden waterbalans en chemische reacties in de bodem; vervuilende stoffen kunnen de stikstof- en koolstofkringlopen verstoren en ecosystemen veranderen.

Kennis over milieuprocessen ondersteunt milieubeheer, ruimtelijke planning en natuurbescherming. Het wordt toegepast in modellen die processen beschrijven, zoals hydrologische modellen, bodemvorming en kringloopmodellen, vaak in combinatie met GIS en monitoringdata.